Levent Öztürk 22 Eylül 2026 19:08
Avusturya’da Tuna Nehri kıyısında yapılan sıradan bir çakıl temizleme çalışması, Avrupa Demir Çağı ticaretine ışık tutabilecek sıra dışı bir keşifle sonuçlandı. Deinham bölgesinde çalışan kepçe operatörlerinin fark ettiği sivri uçlu demir parçalar, arkeologların müdahalesiyle yaklaşık 1 ton ağırlığında dev bir metal stokunun parçası çıktı.
Toplam 540 parçadan oluşan yığındaki demir çubukların, Avrupa’da tek bir sevkiyatla taşındığı düşünülen ve bugüne kadar bulunan en büyük toplu demir külçe stoku olduğu belirtiliyor. Innsbruck Üniversitesi’nden arkeolog Peter Trebsche liderliğinde incelenen buluntuların La Tène dönemine ait olduğu belirlendi. Bu dönem, Roma’nın bölgeyi ele geçirmesinden önce Orta ve Batı Avrupa’da yaklaşık MÖ 450 ile MÖ 1 yılları arasını kapsıyor.
Çubukların ortalama 28,5 santimetre uzunluğunda olduğu, ağırlıklarının ise 1,6 ile 2,4 kilogram arasında değiştiği açıklandı. Söğüt yaprağını andıran biçimde işlenen parçaların bir ucunda sivri, diğer ucunda daha düz bir yapı bulunuyor. Araştırmacılar bu demirlerin nihai ürün olmadığını, daha sonra işlenmek üzere hazırlanmış yarı mamul malzemeler olduğunu düşünüyor.
Batmış Bir Ticaret Gemisinden Kalmış Olabilir
Yığının bulunduğu konum, demirlerin Tuna üzerinde taşınırken batan bir ticaret gemisinden kaldığı ihtimalini güçlendiriyor. Eğer bu senaryo doğruysa keşif, Demir Çağı’nda nehir taşımacılığının ve büyük ölçekli metal ticaretinin sanılandan çok daha gelişmiş olduğunu gösteriyor.
Yaklaşık 1 tonluk demirin üretim kapasitesi de sevkiyatın boyutunu ortaya koymuş durumda. Bu miktardaki malzemeden yaklaşık 500 kılıç ya da ahşap sur yapılarını sabitlemeye yetecek yaklaşık 8 bin demir çivi üretilebileceği hesaplanıyor. Bu büyüklükteki bir metal sevkiyatı yalnızca üretim gücü açısından değil, ticaret ağları bakımından da dikkat çekici. Araştırmacılara göre böyle bir yükün karşılığında köleler, büyükbaş hayvanlar, askeri hizmet veya altın ve gümüş gibi değerli madenlerle ödeme yapılmış olabilir.
Keşif, Geç Demir Çağı toplumlarının metal üretimi, lojistik ve ticaret alanlarında önemli bir organizasyon kapasitesine sahip olduğunu düşündürüyor. Bilim insanları şimdi demir çubukların tamamının aynı atölyede üretilip üretilmediğini ve kullanılan ham maddenin hangi bölgeden çıkarıldığını belirlemeye çalışıyor. Antiquity dergisinde yayımlanan araştırmanın sonraki aşamaları, sevkiyatın üretim ve ticaret zincirini daha ayrıntılı biçimde ortaya çıkarabilir.
İlgili GaleriGüzellik uğruna yüzyıllarca süren işkence: Çin'de ayak bağlama geleneği Galeriye Gözat
